Carmen

Archeolog podróżujący po Andaluzji spotyka poszukiwanego bandytę, don Joségo, a potem Cygankę wróżącą w Kordobie. Po latach odnajduje don Joségo w więzieniu, w przeddzień egzekucji, i wysłuchuje jego spowiedzi. Kapral, któremu obiecywano awans, opowiada o spotkaniu z Carmen, o dezercji i o przemytniczym życiu, w które go wciągnęła. Nowela porusza zazdrość, wolność, której Carmen nikomu nie odstępuje, i spojrzenie uczonego podróżnika na hiszpańskich Cyganów. Mérimée osadza tę opowieść w erudycyjnym dochodzeniu, które wzmaga jej chłód.