Alienista

Doktor Simão Bacamarte wraca do miasteczka Itaguaí, by założyć tam dom obłąkanych, Zielony Dom, i badać szaleństwo w sposób naukowy. Jego kryteria rozszerzają się z tygodnia na tydzień: najpierw notabl, potem cała dzielnica, wreszcie najrozsądniejsi z mieszkańców przekraczają kraty. Miasto najpierw się niepokoi, potem buntuje, a uczony prowadzi dalej swój dowód. To krótkie opowiadanie bada granice rozumu i władzę tego, kto je wytycza. Machado de Assis wywodzi z niego chłodną satyrę, w której ironia zastępuje diagnozę.