Pełny katalog

Powieść z amerykańskiego Dzikiego Zachodu. Około 1890 roku nad rzeką Kootenai, w pobliżu granicy między Kanadą a Stanami Zjednoczonymi, szesnastoletnia dziewczyna, która mieszka samotnie wśród Indian, skacze do lodowatej wody, by ratować dziecko. Dan Overton, przewodnik szanowany w całej okolicy, zabiera ją do białych, do osady Sinna Ferry w Idaho. Tam każe nazywać się Montana, nie chce powiedzieć, skąd pochodzi, i strzeże tajnego planu miejsca bogatego w złoto. Żywy portret wolnej i zuchwałej bohaterki w krainie lasów i poszukiwaczy złota.

Angielski romans. Dziewiętnastoletnia Stella, urodzona we Włoszech, ucieka z pensji we Florencji i znajduje schronienie u swojego wuja, Jamesa Etheridge’a, starego, rozmarzonego malarza, który mieszka nad Tamizą. Tam poznaje lorda Leycestera, porywczego dziedzica sąsiedniej posiadłości Wyndward. Między nimi stają duma arystokratycznej rodziny, która przeznaczyła mu inną kobietę, oraz Jasper Adelstone, prawnik gotów na wszystko, by poślubić Stellę. Historia miłosna pełna zwrotów akcji, z bezpośrednią i spontaniczną bohaterką.

Napisany w przededniu rewolucji 1848 roku, ten krótki tekst przedstawia dzieje społeczeństw jako ciąg walk między klasami. Marks i Engels opisują w nim wzrost burżuazji, przemianę pracy przez przemysł i ukształtowanie się proletariatu, który ich zdaniem ma się zorganizować. Wykładają swój program i przeglądają inne prądy socjalistyczne swojej epoki. Dzieło rozpatruje związki między władzą gospodarczą a polityczną. Autorzy czynią z niego wezwanie, którego sformułowania odcisnęły się na słowniku polityki.

Dwaj młodzi ludzie z wyższych sfer kłamią, by wymknąć się swoim obowiązkom. Jack, poważny opiekun na wsi, wymyślił sobie młodszego brata, którego imię przybiera, gdy jedzie zabawić się do Londynu; Algernon wymyślił chorego przyjaciela, Bunbury’ego, do którego rzekomo jeździ, ilekroć nudzi go jakiś towarzyski obowiązek. Dwie młode kobiety, obie zdecydowane kochać tylko mężczyznę noszącego to imię, doprowadzają do zderzenia obu oszustw. Sztuka mówi o małżeństwie, wiktoriańskiej przyzwoitości i konwenansach, które kolejne kwestie odwracają jeden po drugim. Wilde buduje zwartą komedię, w której każdy dowcip popycha akcję naprzód.

Olbrzymi żółw ratuje człowieka, który kiedyś go wyleczył, najmłodszy z trzech małych ostronosów nie słucha matki, a flaming drogo płaci za swoją próżność. Te osiem opowieści oddaje głos zwierzętom znad Parany, które pracują, kłócą się i uczą na własnych błędach. Ludzie pojawiają się w nich jako myśliwi albo ranni, a las żyje dalej bez nich. Zbiór mówi o ostrożności, wzajemnej pomocy i prawach natury, która niczego nie wybacza. Quiroga, który pisał dla swoich dzieci, łączy humor bajki o zwierzętach z dokładnością kogoś, kto sam tam mieszkał.

Laura mieszka samotnie z ojcem w odludnym zamku w Styrii, z dala od wszelkiego sąsiedztwa. Wypadek powozu sprowadza pod ich dach młodą przybyszkę, Carmillę, której omdlewająca uroda od razu ujmuje cały dom. W miarę jak ich przyjaźń się zacieśnia, Laura słabnie, a okoliczne wsie nawiedzają niewyjaśnione zgony. Opowieść porusza zakazane pożądanie, władzę sprawowaną nad młodą dziewczyną i lęk zadomowiony w zamkniętym miejscu. Le Fanu utrwala tu, ćwierć wieku przed Drakulą, trwałe rysy postaci wampira.

W czasie wojny 1870 roku dziesięcioro podróżnych opuszcza zajęty przez Prusaków Rouen tym samym dyliżansem: miejscowi notable, dwie zakonnice, demokrata i prostytutka zwana Baryłeczką. Zatrzymani w zajeździe przez pruskiego oficera, który stawia swoje warunki, przekonują się, ile są warte ich zasady. Młoda kobieta, jedyna, która podzieliła się z nimi swoim prowiantem, staje się celem wszelkich nacisków. Wokół tego opowiadania tom gromadzi jedenaście innych nowel Maupassanta, niezwiązanych z wojną: historie o małżeństwach, zdradach, pieniądzach i drobnych mieszczańskich układach. Zbiór, który pokazuje celne i ironiczne spojrzenie Maupassanta na społeczną hipokryzję.

Wychowany w westfalskim zamku Kandyd uczy się od swojego nauczyciela Panglossa, że wszystko dzieje się najlepiej na najlepszym ze światów. Wypędzony za pocałunek z Kunegundą, przechodzi przez wojnę, inkwizycję, trzęsienie ziemi w Lizbonie i kolonie Ameryki. Każda klęska wystawia na próbę lekcję optymizmu, którą powtarza, nie całkiem już w nią wierząc. Powiastka bada zło, Opatrzność, niewolnictwo i próżność systemów roszczących sobie prawo do wyjaśnienia wszystkiego. Wolter posuwa się bardzo krótkimi rozdziałami, w których ironia zastępuje dowód.

Na Kaukazie lat trzydziestych XIX wieku kilka głosów opowiada o tym samym człowieku: Pieczorinie, rosyjskim oficerze błyskotliwym, przenikliwym i niszczącym. Stary kapitan relacjonuje porwanie młodej Czerkieski, a podróżny, który zebrał tę opowieść, zdobywa następnie zapiski zaginionego. Czyta się w nich o sezonie u wód, gdzie Pieczorin z nudów uwodzi księżniczkę, i o pojedynku, który przeprowadza jak doświadczenie. Powieść bada nudę i to, co całe pokolenie robi ze swoimi niespożytkowanymi siłami. Lermontow składa rozbity portret, w którym porządek opowieści waży tyle, co same fakty.

Samotny w swoim normandzkim domu mężczyzna prowadzi dziennik dolegliwości, które prześladują go od chwili, gdy minął go brazylijski trójmasztowiec. Źle sypia, nocą wypija wodę z karafki i nie pamięta tego, a wreszcie utwierdza się w przekonaniu, że mieszka przy nim istota niewidzialna. Jego zapiski, z początku metodyczne, osuwają się w walkę z obecnością, której nie umie ani pokazać, ani nazwać. Tom gromadzi wokół tej opowieści inne nowele Maupassanta, w których strach i zwyczajne okrucieństwo drążą ciasne życia. Autor bada granicę między omamem a rzeczywistością, nigdy jej nie przesądzając.

Powieść kanadyjskiego pisarza Arthura Stringera, wydana w 1915 roku i napisana w formie dziennika. Młoda kobieta z nowojorskiej elity, nagle zrujnowana, niemal bez namysłu wychodzi za Duncana McKaila, Kanadyjczyka szkockiego pochodzenia, byłego inżyniera, który uprawia teraz pszenicę na zachodzie Kanady. Poznaje chatę z desek pośrodku prerii, szwedzkiego parobka, kury, kuchnię i samotność. Dzień po dniu opowiada o wszystkim przyjaciółce Matildzie Anne, która została w Europie. Pełna humoru i szczerości opowieść o uczeniu się nowego życia i małżeństwa.

W Kentucky młoda Patricia Adair musi ocalić Rosemeade, rodzinny dom, w którym mieszka jej dziadek. Pisze sztukę teatralną opartą na listach miłosnych swojej prababki. W Nowym Jorku producent Godfrey Vandeford kupuje ją bez czytania: chce, żeby poniosła klęskę i dała nauczkę jego gwieździe. Ale Patricia przyjeżdża na Broadway pełna ufności, a on się w niej zakochuje. Pełna humoru i werwy powieść o miłości, której akcja krąży między łąkami Kentucky a światem teatrów.

Pewien hidalgo z La Manchy naczytał się tylu romansów rycerskich, że wyrusza w drogę pod imieniem don Kichota. Na chudej szkapie, w towarzystwie gadatliwego i praktycznego chłopa Sancho Pansy, bierze zajazdy za zamki, a wiatraki za olbrzymów. Jego wyprawy kończą się razami i nieporozumieniami, a giermek wciąż czeka na obiecaną wyspę. Powieść bada rozziew między ideałami a światem oraz to, co szaleństwo jednego człowieka odsłania w tych, którzy z niego drwią. Cervantes miesza farsę z melancholią w opowieści, która sama wymyśla swoich komentatorów.

Osiadły w opuszczonym prowansalskim młynie narrator śle paryskim czytelnikom historie tej krainy i jej mieszkańców. Przewijają się przez nie koza pana Seguina, proboszcz z Cucugnan, korsykańscy latarnicy i stara para zapomniana na wsi. Opowieści na przemian żartują, sięgają po legendę i podają krótkie sceny, w których całe życie mieści się na kilku stronach. Zbiór bada wiejską Prowansję, ginące w niej zawody i tęsknotę człowieka, który patrzy na nią z oddali. Daudet pisze prozą prostą i śpiewną, w której przez humor często przeziera melancholia.

Amerykańska powieść romansowa. Edward Courtlandt, bogaty Amerykanin, wraca do Paryża po dwóch latach spędzonych w dżunglach Birmy, by znów zobaczyć Norę Harrigan, śpiewaczkę irlandzko-amerykańskiego pochodzenia, która występuje w Operze pod nazwiskiem Eleonora da Toscana. Gdy on wdziera się do jej mieszkania, ona strzela z rewolweru, ale chybia, po czym znika, a prasa pisze o porwaniu. Akcja przenosi się nad brzegi jeziora Como, gdzie pewien książę zabiega o jej względy. To, co wydarzyło się między nimi dwa lata wcześniej, pozostaje tajemnicą, którą powieść odsłania stopniowo, między komedią a napięciem.

Sześć dialogów Seneki, z których każdy adresowany jest do bliskiej osoby, tworzy tu jedną całość. Pierwszy dowodzi, że życie nie jest krótkie, lecz że się je trwoni, zajmując wszystkim prócz życia; inne traktują o spokoju ducha, o życiu szczęśliwym i o uczonym wypoczynku. Pozostają jeszcze stałość mędrca, którego zniewaga nie dosięga, oraz pytanie o nieszczęście spadające na ludzi prawych. Teksty te rozpatrują użytek z czasu, panowanie nad namiętnościami i to, co naprawdę od nas zależy. Seneka pisze w nich raczej jako doradca niż teoretyk, zdaniami ukutymi po to, by je zapamiętać.

Biografia wydana w 1884 roku w serii o sławnych kobietach. Florence Fenwick Miller opowiada życie Angielki Harriet Martineau, urodzonej w 1802 roku w Norwich w rodzinie wywodzącej się od francuskich protestanckich uchodźców. Głucha od młodości i pozbawiona węchu, zostaje pisarką i odnosi ogromny sukces opowieściami, które wyjaśniają ekonomię. Książka śledzi jej podróż do Stanów Zjednoczonych, gdzie staje po stronie przeciwników niewolnictwa, pięć lat choroby, przekład dzieła Auguste’a Comte’a i artykuły dla wielkiej londyńskiej gazety. Portret kobiety wolnej i niestrudzonej, oparty na niepublikowanych listach.

Książka podróżnicza i historyczna, wydana w Bostonie w 1910 roku pod pseudonimem Francis Miltoun. Autor odwiedza rezydencje królów Francji w Paryżu i wokół stolicy: Luwr, Tuileries, Palais-Royal, Vincennes, Fontainebleau, Wersal, Saint-Germain-en-Laye, Rambouillet, Chantilly, Compiègne. Opowiada też o sztuce ogrodu francuskiego i o wielkich królewskich polowaniach. Zamiast dat zbiera anegdoty pozostawione przez dawnych kronikarzy. Żywy spacer przez stulecia historii Francji.

W dziewięciu częściach złożonych z aforyzmów Nietzsche występuje przeciw uprzedzeniom filozofów i ich roszczeniu do bezinteresownej prawdy. Bada pochodzenie wartości moralnych, odróżnia moralność panów od moralności niewolników i podważa religijne pewniki swojej epoki. Jego uwagi przechodzą od teorii poznania do krytyki obyczajów. Książka pyta o to, ile warte są wartości i skąd czerpią swoją powagę. Autor rozwija myśl prowokującą, pisaną fragmentami raczej niż ciągłym dowodem.

Angielska powieść humorystyczna. W Londynie Lionel Mortimer, młody adwokat bez klientów i pisarz bez wydawcy, nie ma już z czego płacić czynszu. Zatrzymuje spłoszonego konia i przychodzi z pomocą młodej kobiecie, Beatrice Blair, która opowiada mu historię tajnego traktatu, o który zabiegają rządy, i prosi go o pomoc we włamaniu do pewnego domu, by go odzyskać. Lionel chętnie się zgadza. Do sprawy wplątują się inne postacie, wśród nich Tony Wild, bogaty próżniak spragniony wrażeń, a cała historia prowadzi aż do wiejskiej gospody. Lekka przygoda pełna zwrotów akcji i humoru.

Osiem lat wcześniej Anne Elliot zerwała zaręczyny z niezamożnym oficerem marynarki, ulegając namowom bliskich. Jako niepozorna córka rodziny zrujnowanej przez próżność patrzy na powrót kapitana Wentwortha, dziś bogatego i otoczonego względami. Spotkania mnożą się w ciasnym kręgu, gdzie nikt nie mówi wprost, a wszyscy siebie nawzajem obserwują. Powieść porusza żal, milczącą wierność i ciężar rad, których słucha się wbrew sobie. Jane Austen przyjmuje ton poważniejszy, uważny na stracony czas i na to, czego wymaga druga szansa.

Pewnego ranka Josef K., prokurent w banku, zostaje aresztowany w swoim pokoju przez dwóch strażników, którzy nic nie mówią mu o oskarżeniu i pozwalają pójść do biura. Postępowanie toczy się dalej, nigdy mu nie wyjaśnione, na poddaszu podmiejskiej kamienicy, gdzie urzęduje sąd zawalony aktami. K. radzi się chorego adwokata, malarza żyjącego z sędziów i kupca, którego własny proces pochłonął. Każdy krok pogrąża go w administracji, której wyższych szczebli nikt nigdy nie widział. Powieść, wydana po śmierci Kafki, bada winę, władzę i instancję, do której nigdy się nie dociera.

Powieść amerykańska. Kentucky, rok 1925. Szesnastoletnia Ellen Gaddy pracuje w rodzinnym gospodarstwie, założonym przez francuskiego przodka. Jej ojciec, surowy katolik, pokłada wszystkie nadzieje w młodszej siostrze, Frankie, która uczy się gry na fortepianie. Ellen zakochuje się w Christianie, młodym parobku, który wykorzystuje ją wbrew jej woli i znika; w ciąży ukrywa swój stan przed rodziną i opuszcza gospodarstwo. Powieść towarzyszy jej przez kilkanaście lat, poprzez Wielki Kryzys, w rytmie pór roku, zwierząt i ludowych piosenek. Wrażliwy i pozbawiony upiększeń portret życia na wsi.

Powieść brytyjskiego pisarza Comptona Mackenziego, wydana w 1911 roku. W XVIII wieku Curtain Wells, zmyślone angielskie miasto uzdrowiskowe, żyje w rytmie kąpieli, balów i stolików karcianych, pod rządami Beau Ripple’a, arbitra elegancji. Do młodej Phyllidy Courteen, której matka z powodu spadku chce przeszkodzić w zamążpójściu, zaleca się Francis Vernon, gracz z wielkimi długami, który namawia ją do wspólnej ucieczki, a młody poeta Charles Lovely próbuje zdobyć jej serce. Dowcipna komedia obyczajowa, napisana językiem XVIII wieku.